COCP-programma voor cliënten die moeizaam of niet kunnen spreken

In samenwerking met Heliomare en de Universiteit van Amsterdam heeft Esdégé-Reigersdaal gewerkt aan het project "Verbetering van de communicatie tussen niet of nauwelijks sprekende personen met een meervoudige beperking en hun sociale netwerk."

Dit COCPvg-project is een vervolg op de pilotstudie die in Esdégé-Reigersdaal werd uitgevoerd in de periode 2003-2004. Het COCPvg-project ging in de zomer van 2007 van start en was gericht op de ontwikkeling en toetsing van een specifieke toepassing van het COCP-programma voor niet of nauwelijks sprekende personen met ernstige meervoudige beperkingen (EMB) en hun sociale netwerk: het COCPvg-programma.

Betere communicatie
Dit programma leidt aantoonbaar tot een betere communicatie van en met niet of nauwelijks sprekende kinderen of volwassenen met verstandelijke of meervoudige beperkingen. Hierin leren belangrijke mensen uit het sociale netwerk hoe zij de communicatie soepeler, gelijkwaardiger en plezieriger kunnen laten verlopen. Dit gebeurt in bijeenkomsten voor de communicatiegroep rond een cliënt en door individuele en groepsbegeleiding aan de hand van video-opnames van de interactie met de cliënt. COCPvg is gebaseerd op het COCP-programma dat oorspronkelijk ontwikkeld is voor de kinderrevalidatie (Heim, Jonker & Veen, 1997/2006). In een samenwerkingsproject van de Universiteit van Amsterdam, Esdégé-Reigersdaal en Heliomare revalidatie werd het programma in de afgelopen jaren aangepast voor de zorgsector voor mensen met een (zeer) ernstige verstandelijke of meervoudige beperking (EMB).

Betere balans
De effecten van het COCPvg-programma zijn uitvoerig wetenschappelijk onderzocht bij negen cliënten van Esdégé-Reigersdaal. Zij werden gedurende ruim een jaar tien keer gefilmd in de interactie met een van hun ouders en tien keer met een cliëntbegeleider. Uit de resultaten blijkt dat de instructie en begeleiding bij alle ouders en begeleiders geleid heeft tot positieve veranderingen in hun interactiestijl. Zij passen hun tempo beter aan, reageren beter op de signalen van de cliënt, lokken de cliënt meer uit tot communicatie en communiceren ook zelf vaker nonverbaal. Als gevolg daarvan is er een betere balans in de interactie waarbij beurten en initiatieven gelijkwaardiger verdeeld zijn over beide communicatiepartners. Ook vonden we dat de cliënten nieuwe communicatieve functies zijn gaan gebruiken. Hoewel niet alle deelnemers in alle opzichten evenveel geprofiteerd hebben van het programma, zijn ze wel allemaal vooruitgegaan. Daarmee is aangetoond dat het COCPvg-programma effectief is geweest.

Behalve de effectiviteit van COCPvg is in dit project ook uitgebreid geëvalueerd hoe het programma is uitgevoerd bij de negen cliënten en hun communicatiegroepen en wat alle betrokkenen ervan vonden. Uit de resultaten blijkt dat het programma goed uitvoerbaar is in een zorginstelling en voorziet in een belangrijke ondersteuningsbehoefte. De waardering voor het programma is zeer hoog, zowel bij de professionals als bij de verwanten van de cliënten.

Het onderzoeksrapport (Heim, Veen & Velthausz, 2011) is te downloaden vanaf www.cocp.nl.
 
Op basis van de positieve onderzoeksresultaten biedt Esdégé-Reigersdaal samen met Heliomare revalidatie en Vilans een implementatietraject aan voor zorginstellingen die met COCPvg willen gaan werken. Ook organiseert Vilans introductieworkshops voor een eerste kennismaking met het programma. Meer informatie hierover is te krijgen via COCP@heliomare.nl en training@vilans.nl. De handleiding van het COCPvg-programma met een cd-rom is voor € 75,- te bestellen via COCP@esdege-reigersdaal.nl.